Regionale Rondetafel Erfgoedverenigingen
De ontmoeting op 14 maart 2008 in Nieuwenrode
Verslag door Eigen Schoon Grimbergen
Op 14 maart 2008 had in de Oude Pastorie in Nieuwenrode een eerste regionale rondetafel voor erfgoedverenigingen plaats, op initiatief van Eigen Schoon Grimbergen (ESG) en van de Erfgoedcel van Kapelle-op-den-Bos. De rondetafel werd hartelijk ingeleid door Diane Van der Aa, de cultuurbeleidsverantwoordelijke van Kapelle-op-den-Bos, die van meet af aan ten zeerste gewonnen was voor nauwere samenwerking tussen de erfgoedverenigingen van de regio.
Op de regionale rondetafel waren een tiental verenigingen uitgenodigd en daar zijn er vijf van ten tonele verschenen: behalve onze eigen vereniging en de Kapelse Erfgoedcel konden we afgevaardigden begroeten uit de gemeenten Meise (Berla), Zemst (De Semse) en Boortmeerbeek. Afmeldingen met kennisgeving waren er vanuit Vilvoorde (Hendrik I) en Londerzeel. Er was afgesproken dat per vereniging een vertegenwoordiger een korte voorstelling van haar of zijn vereniging zou geven. Daarna zou in een tweede ronde ruim van gedachten gewisseld worden.
Voorzitter Hugo de Jonghe lichtte kort de opzet van de samenkomst toe: behalve informatie-uitwisseling kon uiteraard ook aan diverse vormen van samenwerking gedacht worden. Het laat zich immers aanzien dat gelijkgerichte verenigingen ook in hun activiteiten erg op elkaar zullen lijken en dat ze daarbij ook voor gelijkaardige problemen zullen staan. Daar werd kritisch op gereageerd door de voorzitter van Heemkunde Vlaams-Brabant, die we ook op de vergadering mochten begroeten en die verwees naar de te beperkte respons van de verenigingen op initiatieven van bestaande overkoepelende structuren. Hugo de Jonghe preciseerde dat het helemaal niet de bedoeling was om nog eens een overkoepelend orgaan tot stand te brengen, maar wél om van elkaar te leren en om in samenwerking grensoverschrijdende projecten te bedenken en te realiseren. Jan Feron (ESG) sloot daar meteen bij aan, met felicitaties voor de initiatiefnemers. Als middel tot de uitbreiding van de contacten tussen de gelijkgezinden stelde hij voor dat de vertegenwoordigde verenigingen in het kader van een operatie ruilabonnementen elkaar een exemplaar van hun (periodieke) publicaties toesturen. Het voorstel draagt de goedkeuring van de aanwezigen weg.
Voor de eerste ronde komen daarna de vertegenwoordigers van de verschillende verenigingen aan het woord: de Semse, Kapelle-op-den-Bos bij monde van een goed voorbereide Diane Van der Aa, Berla, de Heemkundevereniging van Boortmeerbeek en Eigen Schoon Grimbergen. De voorstelling gebeurt aan de hand van een zestal te voren aan iedere vereniging meegedeelde vragen:
- Naam en juridisch statuut van de vereniging?
- (Zeer) korte ontstaans- en bestaansgeschiedenis?
- Activiteiten?
- Publicaties?
- Relaties met koepelorganisaties en overheid?
- Te bekampen hindernissen?
- Eventuele desiderata?
Uit de antwoorden bleek eens te meer hoezeer de verenigingen in hun opzet en in hun werking op elkaar gelijken, hoeveel ze eventueel ook van elkaar te leren hebben. Bij de behandeling van een aantal concrete gevallen en voorstellen in de tweede ronde kwam dat nog des te overtuigender aan het licht. Zo verwees Peter Carrière (Berla, Meise) naar de lokale inspanningen voor het behoud van de kouters en voor de herwaardering van de trage wegen en pleitte hij voor een gemeenschappelijke aanpak. Dit zijn immers materies die zeer vaak (gemeente-)grensoverschrijdend zijn. Hij had ook vragen in verband met de verantwoordelijkheid voor de inventarisatie van het lokaal erfgoed. Op wie rust deze taak?
Met een concreet voorbeeld betreurde Peter Carrière het dat de brouwerij Van Doorslaer langs de Stationsstraat in Wolvertem weldra gedeeltelijk zal worden gesloopt om plaats te ruimen voor een appartementencomplex. Wim Pas (ESG) liet daarbij opmerken dat hij t.z.t. getracht heeft verantwoordelijken in de cultuur- en erfgoedsector in Meise voor het indienen van een beschermingsdossier te sensibiliseren. Uit de reacties van de aanwezigen bleek dat niet iedereen ervan op de hoogte is dat ook zonder de instemming van eigenaars de bescherming van een pand kan aangevraagd en verleend worden Wim Pas illustreerde dat met het verhaal van een reeks panden in Antwerpen die tot sloop veroordeeld leken, toch beschermd zijn, tegen de wil van de eigenaar openbaar verkocht , gered en gerestaureerd werden.
De vergadering wees voor de uitstraling van de lokale verenigingen op het belang van het internet en van een eigen website. Is de modale burger daar echter al voldoende mee vertrouwd? Men pleit alvast voor het onderling linken van de websites van de verenigingen in de regio. Eigen Schoon Grimbergen kan hier alvast het voortouw bij nemen.
Vanuit Berla eveneens stelt bouwhistoricus Johan Grootaers zijn ruime kennis ter beschikking voor de samenstelling van dossiers i.v.m. waardevol onroerend erfgoed in het werkingsgebied van de betrokken verenigingen. Hij bepleitte gemeentegrensoverschrijdende projecten (congressen?), b.v. in verband met stijlperioden (b.v. de gotiek in onze regio) en het verstrekken van informatie aan een zo breed mogelijk publiek over de voordelen van het beschermingsstatuut. Daar bestaan immers nog al te veel misverstanden over, waarbij de nadelen het meestal halen op de voordelen, wat de mensen huiverig maakt voor de bescherming van hun eigendom. Ook is volgens hem veel heil te verwachten van een krachtenbundeling als waardevolle panden onder bedreiging komen.
Samenvattend kunnen we stellen dat deze eerste RRE beslist de goedkeuring van de aanwezigen heeft weggedragen en dat het initiatief voortzetting en verdere uitwerking verdient. Aan periodieke vergaderingen moet in eerste instantie niet gedacht worden, ook al is dat voor de aanwezigen niet uitgesloten als daar behoefte aan mocht blijken. Met het idee van verdere informatie-uitwisseling, onderlinge steun en samenwerking gaan alle aanwezigen akkoord. Eigen Schoon Grimbergen wil daarbij graag als aanspreekpunt fungeren.